1 - سجزى « 1 » ( م 444 ) در كتاب الابانة الكبرى فى مسئلة القرآن از على عليه السّلام نقل مىكند : « انزل القرآن على عشرة احرف ، بشير و نذير و ناسخ و منسوخ ، و عظة و مثل و محكم و متشابه و حلال و حرام . » « 2 » قرآن كريم بر ده پايه نازل شده است : بشارت است و انذار ، ناسخ و منسوخ ، موعظه و مثل ، محكم و متشابه و حلال و حرام . 2 - حضرت در نهج البلاغه بنابر نقل سيد رضى به ضرورت توجه به گوناگونى كلام اشاره مىكند و مىفرمايد : در دست مردم حق و باطل ، راست و دروغ ، ناسخ و منسوخ و عام و خاص و محكم و متشابهى است ، كه افراد در برخورد با آنها متفاوت هستند ، آنگاه چندين دسته را ذكر مىكند و تنها دسته‌اى ( چهارم ) را مىستايد كه حديث را به خوبى مى شناسد و در برخورد با آن به گونه مناسب عمل مىكند : « فهو حفظ الناسخ فعمل به ، او حفظ المنسوخ فجنّب عنه ، و عرف الخاص و العام و المحكم و المتشابه ، فوضع كل شىء موضعه . » « 3 » افزون بر اين در روايات ديگر خود حضرت ، مفاد و مصاديق محكم و متشابه را شرح مىدهد . مثلا در جايى محكمات را آنهايى مىداند كه حلال و حرام و فرائض را بيان مىكند و از جهتى ناسخ احكام پيشين است و متشابهات را منسوخات احكام و شرايع پيشين و مثلها و قسمها و آنهايى مىداند كه بايد به آنها ايمان آورد و عمل به آنها ممكن نيست . « 4 » يا در

--> ( 1 ) - عبيد اللّه بن سعيد بن حاتم السجزى ( منسوب به روستايى در سجستان يا سيستان ) نك معجم المؤلفين ، ج 6 / 239 . ( 2 ) - المتقى ، علاء الدين ، كنز العمال ، ج 2 / 16 ، ح 2956 ، بيروت ، مؤسسة الرسالة ، 1399 ق . ( 3 ) - نهج البلاغه ، خطبه 210 ، از چاپ صبحى صالح / 130 . ( 4 ) - سيوطى ، الدر المنثور ، ج 2 / 144 ، ذيل آيه 7 سوره آل عمران ، بيروت ، دار الفكر ، 1993 م